ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Nevzat Özkan

Prof. Dr., Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi. İleti: nozkan@erciyes.edu.tr

YÜKÜNÇ SÖZÜ ÜZERİNE

Orta Türkçe döneminde Kıpçak ve Oğuz Türkleri arasında“namaz” anlamında kullanılan yükünç sözü, köken itibariyle yükmek “eğilmek” fiilinden türemiş olan yükünmek “diz çökmek” fiiline –ç fiilden isim yapma eki getirilerek türetilmiştir. Ancak Türkçe yükünç sözü, kısıtlı bir alanda bir müddet kullanıldıktan sonra yerini Farsça namaz sözüne bırakmıştır.

Yükünmek fiilinin görüldüğü Kutadgu Bilig’de yükünç sözüne rastlanmamakta, ancak namaz ve namaz kılmak sözleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Karahanlı dönemi Kuran tercümelerinde de yükünmek “secde etmek” anlamında kullanılmış ancak yükünç sözü yerine yaygın bir şekilde namaz sözü görülmektedir.

Eski Oğuz Türkçesinde de aynı şekilde yükünç sözü kullanılmamış, onun yerini kesin bir şekilde namaz sözü almıştır. Diğer taraftan yükünmek sözü de tıpkı Eski Türkçede olduğu gibi “baş eğmek” anlamında kullanılmıştır.

Yükünç sözünün kullanımdan kalkarak yerini namaz sözünün almasının tarihî, kültürel ve sosyolojik bir sürecin sonunda ortaya çıktığı görülmektedir.

Tarih/Yer:

29.6.2018.  (YUNUS EMRE SALONU). 11.00-11.15