ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Naznaz Tawfeq

Öğr. Gör.

Türklerin İslamiyetten Önce Yaptıkları Dinî Tercümeler ve Bu Tercümelerdeki Dinî Terimlerin Kur’an-ı Kerim Tercümelerinde Kullanılması

Türkler Müslüman olmadan önce Budizm, Hıristiyanlık ve Maniheizm gibi dinleri kabul etmişler ve bu dinlerin ve inanışların dini eserlerini tercüme etmişler, bunun sonucu olarak da dinî bir edebiyat oluşmuştur. Bu edebiyatın kullandığı deyimler ve terimler, İslamiyeti kabul ettikten sonra ilk Kur’an-ı Kerim tercümelerinde bu terimleri kullanmaya devam etmişlerdir. Böylece eski dinlerin mirası olan terimler, İslamiyetin ilk yıllarında yapılacak tercümelerde büyük bir ihtiyacı karşılaşmıştır. Hatta ilk telif eserlerde de bu terimlerin Türkçe kullanılması, daha sonraki dönemlerde, yani İslamî terimlerin yanında önemli bir boşluğu doldurmuştur.

Eski dinlerin mirası bu terimlerle de sınırlı kalmamıştır. Bazı patrikler de İslamize edilerek kullanılmıştır. Türklerin İslamiyeti kabul etmelerinden sonra eski alışkanlıklarını bırakmaları elbette kolay olmamış, Budizm dahil diğer dinlere ait pratiklerin bir kısmını devam ettirmişlerdir. Bu pratiklerin devam etmesinde İslamiyetin ilk yıllarında, daha çok şehirliler ve yerleşik köylüler arasında kabul görmesi, yaylada yaşayan göçer Türklerin eski alışkanlarını bırakmamasının da rolü olmuştur.

Bu duruma örnek olarak Doğu Türkistan’dan manastır olarak kullanılan bu mağara, Ashab-ı Kehf mağarası olarak kabul edilerek kutsallaştırılmış, aynı şekilde Budist Bermeti’nin manastırı Hz. Ali’nin kabri sayılarak ziyaretgâh olmuştur.

Bildirimizde Türklerin girdikleri eski dinler v VIII. yüzyıldan sonra İslamiyetle temasları ve O’nu XI. asırda resmi din olarak kabul edişleri ele alındı ve kısaca önemli olaylar belirtildikten sonra eski dinlerden miras olarak kalan alıntıların Türkçeyi zenginleştirdiği, ancak Arapça ve Farsça’nın hakimiyeti arttıkça satır altı tercümelerin Türkçe’nin yapısını nasıl bozduğu üzerinde durulmakta ve günümüze kadar gelen eski dinlerden kalma bazı terimler örnek olarak verilecektir.

Anahtar Kelimeler:

İlk Kur’an Tercümeleri, Türklerin Eski Dinleri, Eski Dinlerden Kalan Uygulamalar, Eski Dinlerde İnançların ve Terimlerin İslamize Edilmesi

Tarih/Yer:

29.6.2018.  (YUNUS EMRE SALONU). 12.00-12.15