ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Mukadder Güneri

Dr.

BİLGİ BİLGE YAŞAM VE SÜRDÜREBİLİRLİLİK SÖZCÜKLERİ ÜZERİNE

Dil ve Kültür’ün başlıca ana kaynağı insandır. Geçmişi insanlık tarihi kadar eskidir. Başlangıcı ve gelişimi insanlığın gelişimiyle doğrudan ilgilidir. Her ikisi de bir birikimin sonucudur. Birey olarak dil, öğrenme, anlatma ve iletme aracıdır. Kültür ise varlık belirtisi, aktarma, paylaşımdır. Günümüz dünyasından Türk- Müslüman Kültür tarihinin, tarih sahnesine çıkışından günümüze kadar geçen sürede, yaşam bulduğu coğrafyaya baktığımızda, pek çok dil, dini inanç ve kültürlerle iç içe yüzyıllarca yaşamını sürdürerek varlığını bugüne taşıdığını görürüz. Türkler, çeşitli coğrafyalarda kurdukları devletlerin çatısı altına aldıkları toplumların dilleri ve kültürlerinden ister etkileşim, ister hoşgörü temeline dayanan idari sistem olarak ifade edilsin, farklı kültürlerin yaşamasına zemin hazırlamış ve bu uygulama yüzyıllarca devam etmiştir. Bu nedenle, çok zengin bir kültür birikimine sahiptir. Bu birikimin tarihi eskiliği kadar içine aldığı coğrafi alan da bir o kadar geniştir. Bugün kültürel açıdan günümüze kadar gelen ilk yazılı kaynak Orhon Anıtlarıdır. Yani ilk büyük metinler Tonyukuk(725), Bilge Kağan(731) ve Köl Tigin(732) adına dikilmiş Göktürk Yazıtları’dır. Yine ilk Türk- Müslüman Devlet olarak Karahanlı döneminin kültürünü günümüze taşıyan eserler ise Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmış(1072-1074), “Divanü Lugati’t-Türk”, Edip Ahmed b. Mahmud Yükneki tarafından kaleme alınmış Atebetü’l-Hakâyık, Divan- ı Hikmet ve Kur'an Tercümeleri'ni sayabiliriz.

Başlangıçtan bugüne, Türk- İslam Kültürünü günümüze taşıyan eserlere baktığımızda, bilgi, bilge, yaşam ve sürdürebilirlilik sözcüklerinin toplum ve toplum bireyleri için önemini hiç yitirmemiş sözcükler olduğu görülür. Bildiri konuma kaynak olarak belirlemiş olduğum, Atebetü’l-Hakâyık, Kutadgu Bilig, Dîvânu Lugati’t-Türk adlı eserlerde olduğu gibi.

Bu bildiride, söz konusu eserlerden bilgi, bilge, yaşam ve sürdürebilirlilik sözcükleriyle ilgili örnekler vermek suretiyle, günümüz dünyasında öne çıkan, yaşam boyu eğitim ve öğrenmenin, toplum ve toplum bireylerinin yaşam kalitelerinin artırılması ve sürdürebilir olması için hayati önem arz ettiği hususunun aslında, geçmişten bugüne vurgulana gelen bir olgu olduğu ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler:

Atebetü'l Hakayık, Bilgi, Bilge, Divanu Lugati't-Türk, Yaşam