ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Mehman Musaoğlu

Prof. Dr., Gazi Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü öğretim üyesi, mehman.musaoglu@gmail.com

Atebetü’l-Hakayık Metninin Yeni Filolojik-Lengüistik Yöntemlerle İncelenmesi Üzerine

21. yüzyılda bilişsel ve semiyotik-lengüistik yöntemlerle yapılan araştırmalar dilbilime ivme kazandırmaktadır. Bu bağlamda Türkçe üzerine lengüistik çalışmalar bükümlü dillerin değil, sondan eklemeli dil yapısı ilkelerine göre yapılmalıdır (Alpatov 2003; Guzev 2015). Son zamanlarda Türklük Biliminde çağdaş ve tarihî metinler üzerindeki incelemeler yalnızca klasik filolojik ve Türkolojik yöntemlerle yapılmamaktadır. Türkçe metnin edebî-lengüistik yapısı, daha 20. yüzyılın 60’lı yıllarından başlayarak metindilbilimsel, 90’lı yıllarından itibaren ise kavramsal ve semiyotik olarak da incelenmektedir. Ancak bu çalışmalar çoğunlukla birbirinden farklı yöntem ve bilimsel doğrultularda sürdürüldüğünden Türkçe tarihî metinlerin temel tipolojik-lengüistik nitelik ve nicelikleri hâlâ belirlenememiştir. Ayrıca söz konusu çalışmalarda kavramlar, semiyotik işaret ve kod konularının hâlen bütünleşik olarak ele alınmadığı ve tarihî metinlerin edebî-lengüistik nitelikleriyle ilişkilendirilmemiş olduğu görülmektedir. Kavramsal, semiyotik, metindilbilimsel doğrultu ve yöntemlerin birlikte uygulanması, tarihî Türk metinlerinin edebî, bedii, lengüistik ve tipolojik niteliklerinin bütüncül bir yapı içerisinde tanımlanmasını sağlayacaktır. Türkçenin ses uyumu, eklemeli yapısı, değişmez söz dizimi ve iletişimin konuşma esnasında gerçekleşmesi ilkelerine ilişkin yeni bilimsel tartışmalar başlayacak, Türk-İslam Dünyası Kavramlar Haritasının açıklaması yapılacak, buna bağlı olarak da Avrasya Merkezli Türkçe Dil-Kullanım Modellenmesinin düzenlenmesi sorunsalı gündeme gelecektir. Bildiride mevcut metindilbilimsel çalışmalardan (bk. Uzun 1995; Üstünova 1998; Recebli 2003; Yaylagül 2010) hareketle Atebetü’l-Hakayık’ın metindilbilimsel nitelikleri ve niceliklerinin yanı sıra kavramlar dünyası, özel metin kurucu işaretleri ve semiyotik kodları ele alınacaktır. Eserde kullanılan Türkçe kelimelerin leksik ve gramatikal manalarının yanı sıra morfem içeriği, tabanı ve kullanım biçimi art, eş, ön ve iç görünümleriyle incelenecektir. Akabinde söz konusu eksende Atebetü’l-Hakayık metninde yer alan bazı Türkçe kelimelerin İlk//Ön Türkçeden itibaren süre gelen morfolojik, leksik-semantik ve etimolojik gelişimi ana hatlarıyla artzamanlı olarak belirlenecektir.

Anahtar Kelimeler:

Atebetü’l-Hakayık, kavram, semiyotik, kod, işaret, lengüistik, kelime, morfem

Tarih/Yer:

28.6.2018.  (EDİP AHMET YÜKNEKİ SALONU). 14.00-14.15