ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Mediha Mangır

Dr. Öğr. Üyesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü

Risaletü’n-Nushiyye’de Bağdaşıklık ve Tutarlılık Görünümleri

Metin, başı ve sonu belirli olan, bir plana göre ilerleyen, bağdaşıklık ve tutarlılık ölçütleriyle örülüp belirli bir amaçla üretilen dilsel bir üründür. Metnin yorumlanıp doğru anlaşılmasında farklı bilim dallarının bakışlarına ihtiyaç vardır.

Metin, cümleleri araç olarak kullanan bağlama dönük anlamlı bir yapı olduğundan metin üzerine yapılan çalışmalarda, cümle incelemelerindeki gibi geleneksel dil bilgisi yöntemlerinin dışında inceleme yöntemleri kullanılmalıdır. Metni betimleme, yorumlama ve çözümleme yöntemlerden biri de metindilbilimdir. Yazınsal metinlerin kuruluşunda, cümle ötesi dilsel yapılardaki ilişkileri inceleyen metindilbilim, metinlerin yazar tarafından üretilme, okur tarafından alımlanmasındaki sistemi betimlemeye çalışır. Metinde var olan tek anlam, metin yüzeyinden sıyrılıp alınabilecek bir yorum değil, metnin soyut ve görünmeyen düzlemleri ile somut, biçimsel, sessel düzlemlerini de içine alan bir anlamdır. Anlam, yazarın metni üretme, okurun da metni okuma sürecinde metinle oluşur.

Metnin betimlenmesi, çözümlenmesi ve yorumlanması çeşitli okuma yöntemleriyle mümkündür. Betimleme birinci okuma ile cümleler arası ilişkiyi ortaya koymadır. Çözümleme ise metnin genelinde parça-bütün ilişkileri bağlamında yapılır. Yazınsal metinlerin derin yapılarında bulunan, ancak yüzey yapıda hemen fark edilemeyen düşünce akımlarının tespiti de çözümleme aşamasında olur. Metnin yorumlanması ise metne yazınsal, tarihsel, toplumsal ve başka kabul gören ölçütlere göre bakmayı gerektirir.

Risaletü’n-Nushiyye, 14. yüzyılın başında Eski Anadolu Türkçesi’yle mesnevi türünde yazılmış bir metindir. Risaletü’n-Nushiyye’de devrin sosyal olayları, Anadolu’daki Oğuz Türkleri’nin yaşayışları didaktik bir üslup ve tahkiyeli bir anlatımla sunulur. Ayrıca, Risaletü’n-Nushiyye, toplumsal ve kişisel çeşitli sorunların dinî ve tasavvufî kavramlar doğrultusunda ele alındığı alegorik ve sembolik bir metin özelliği gösterir. Risaletü’n-Nushiyye farklı disiplinlerin inceleme konusu olmuş bir metindir. Bu çalışmada, Türk dilinin belli bir döneminin dil, içerik ve üslup bakımından önemli bir temsili olan Risaletü’ün-Nushiyye, metindilbilim açısından değerlendirilecektir. Metinbilimsel yaklaşıma göre metin çözümlemede temel alınan küçük yapı metnin bağdaşıklık görünümlerini, büyük yapı ise metnin tutarlılık görünümlerini ortaya koyar. Bu çalışmayla Risaletü’n-Nushiyye, bağdaşıklık ve tutarlılık görünümleri bakımından incelenecektir.

Tarih/Yer:

28.6.2018.  (YUNUS EMRE SALONU). 14.30-14.45