ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Koray Üstün

Dr., Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, korayustun@hacettepe.edu.tr

ATEBETܒL HAKÂYIK’TA YÜCELTİLEN DEĞERLER VE NİTELİKLERİ

XII. Yüzyılda kaleme alınan Türk-İslam edebiyatının yazıya geçirilmiş en eski eserlerinden olan Atebetü’l Hakâyık, âyet ve hadislerin ışığında dinî ve sosyal ahlâk esaslarını topluma öğretmek ve yerleştirmek için Edib Ahmed Yüknekî tarafından kaleme alınmıştır. Yazılış amacına uygun olarak sade bir dil ve üslupla kurgulanan eser, İslamî bakış açısıyla bireyin ilerlemesi gereken yolu didaktik bir üslupla gösterirken bilgi, dil, dünya, zaman gibi olguları irdelemiş; eserde cömertlik, kıskançlık, tevazu, kibir gibi davranışların yol açacağı olay ve durumlara değinmiştir.

İslam inancını, Türklerin örf, adet ve değer yargılarıyla yoğurarak dinî unsurların daha kolay aktarımını hedefleyen Yüknekî, İslam ile Türklüğün kesişim noktasında bulunan olgu ve değerler üzerine odaklanarak İslâm’ın Türk kimliği ile paralellikler taşıdığını, bilinenden hareket ederek kurgulamıştır. Yazarın nazım birimi olarak dörtlükleri seçmesi, içinde bulunduğu edebi gelenekten biçimsel açıdan da kopmadığını gösterirken var olan üç Atebetü’l Hakâyık nüshasından ikisinin Kaşgarlı Mahmud’un deyişiyle “gerçek Türk yazısı” olan Uygur harfleriyle yazılmış olması da Yüknekî’nin amacına ulaştığını kanıtlamaktadır.

Bu bildirinin amacı, Atebetü’l Hakâyık’ta Yüknekî tarafından yüceltilen değerleri ortaya koymak ve bu değerlere atfedilen nitelikleri belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda metindeki izlekler tespit edilip izlekler etrafında oluşan kavram alanları çıkarılacak, yazarın yücelttiği değerlerin hangi bağlamlarda ele aldığı içeriğe yönelik bir tasnifle ortaya konulacak ve böylelikle yazar tarafından idealleştirilen âlem ve insan somutlaştırılmış olacaktır.

Tarih/Yer:

29.6.2018.  (EDİP AHMET YÜKNEKİ SALONU). 12.00-12.15