ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Kamil Beşirov

Prof. Dr., Az?rbaycan Dövl?t Pedaqoji Universiteti

Qazi Bürhan?ddinin şeir dili baslanğıc m?rh?l?d? oğuz-türk yazılı ?d?bi dilinin örn?yi kimi

14-cü ?sr türkdilli poeziyanın şifahi xalq dili ?sasında qurulmasında Qazi Bürhan?ddin yaradıcılığı ?n?n?nin başlanğıcı anlamına g?l?n ilk addımlar kimi çox d?y?rlidir. Onun q?z?l, tuyuq v? rübail?rinin dili özün?q?d?rki ?r?b-fars üslubunda yazan bir çox şairl?rin dilind?n öz x?lqiliyi, sad?, göz?l, anlaşıqlı türk üslubu il? seçilir. Ümumiyy?tl?, dil bilim adamlarının söyl?diyi kimi 13-cü yüzilin sonu v? 14-cü yüzild? yaşayıb-yaradan şairl?rin şeir dili sonralar Az?rbaycan v? Osmanlı türk yazılı ?d?bi dili üçün ilkin örn?k, t?m?l olmuşdur.

Çox ç?tin v? mür?kk?b bir siyasi ş?raitd? yaşamış Q.Bürhan?ddin dövrünün ?n müqt?dir s?n?tkarlarından biri kimi oğuz şeir v? s?n?t dilini yeni bir zirv?y? yüks?ltmişdir.

Keç?n ?srin ?vv?ll?rind?n başlayaraq Q.Bürhan?ddin yaradıcılığı türk aliml?rinin diqq?tini c?lb etmiş, F.Köprülü v? Ş.Süleyman “Yeni Osmanlı tarixi-?d?biyyatı” kitabında şairin h?yatı haqda geniş bilgil?r verm?kl? yanaşı, onu “b?ş?riyy?t qoxulu” bir şair kimi d?y?rl?ndirmişl?r.

İş bundadır ki, Q.Bürhan?ddin şeiri az?ri-türk şifahi v? yazılı ?d?biyyat ?n?n?l?ri, türk xalqlarının ortaq poetik uğurları v? t?crüb?l?ri ?sasında t?kmill?şmiş, poetik kamala yüks?lmişdir. Onun şeir dili çeşm? suyu q?d?r duru v? şirindir. Bu m?nada Q.Bürhan?ddinin şeirl?ri xalq türkül?rind?n v? ş?rqil?rind?n seçilmir, milli-poetik göz?llikl?rin ?n uğurlu ifad?çisi t?siri bağışlayır.

Maraqlıdır ki, uzun ill?r biz az?ri türkl?ri Q.Bürhan?ddini sırf az?ri sah?sin? aid bir şair kimi görmüş, onu Az?rbaycan dilli poeziyanın ilkin v? ?n mümtaz s?n?tkarlarından biri kimi q?bul v? t?bliğ etmişik. Ona güv?nmişik ki, çağdaş türk dill?ri iç?risind? Q.Bürhan?ddinin şeir dilin? ?n uyarlı dil m?hz Az?rbaycan türkc?sidir. Amma o dövrün reallığından baxanda görm?k olur ki, “Kitabi-D?d? Qorqud” dastanları n? q?d?r Türk, Türkm?n v? Az?ri türkl?ri üçün ortaq bir dil abid?sidirs?, bu ?srl?rd? yazılmış “Dastani-?hm?d H?rami”, “V?rqa v? Gülşah”, “Cami-C?m” v? s. kimi ?s?rl?r d? o q?d?r ortaq türk b?dii nümun?l?ridir. Yaxud ?lişir N?vai n? q?d?r özb?k (cığatay), Yunis İmr? osmanlı türkü, M?h?mm?d Füzuli az?ri türküdürs?, o q?d?r d? oğuz-qıpçaq türküdür.

Q.Bürhan?ddinin şeir dilinin ?n üstün c?h?ti odur ki, burada t?miz oğuz dili leksikası v? üslubu il? yanaşı dig?r türk dill?rin? m?xsus dil v? üslub xüsusiyy?tl?rind?n d? geniş istifad? olunmuşdur. Buna gör? d?, şairin poetik üslubu bütün türk xalqları üçün ortaq bir b?dii dil kimi qavranılma v? anlaşılma nümun?sidir.

Tarih/Yer:

28.6.2018.  (NECİP ASIM SALONU). 16.15-16.30