ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Hakan Özdemir

Öğr.Gör., Aksaray Üniversitesi Güzelyurt Meslek Yüksekokulu , E-posta: alpaguhakan@hotmail.com

ATEBETܒL-HAKAYIK’IN SÖZ VARLIĞI

Edip Ahmet Yükneki’ye ait ve önemli dil yadigârlarımızdan biri olan Atebetü’l-Hakayık, yazılmış olduğu dönem dikkate alındığında sosyal ve kültürel hayatın İslâm kültürü ile yoğrulmaya başladığı dönemlerde ortaya çıkmış olması ve Karahanlı Türkçesinin estetik gücünü göstermesi bakımından önem teşkil etmektedir.

Öğretici ve tasavvufî bir eser olarak kabul edilen Atebetü’l-Hakayık, başta Türk dili tarihi olmak üzere tarih ve edebiyat tarihi araştırmalarına kaynaklık etmesi bakımından önemli eserlerimizden biridir. Karahanlı Türkçesiyle yazılmış olan eser 12.yüzyıla aittir. Eserin yazılmış olduğu tarihten çok sonra bile eserin yeniden tanzimi ve istinsahı ile uğraşılmış olması onun önemini göstermesi açısından dikkate değerdir.

Bu çalışmada XIV. Asrın sonları, XV. Asrın başlarında eseri yeniden tanzim eden Emir Seyfettin’in tabiriyle “edipler edibi” ve “fazıllar başı” olarak nitelendirilen Edip Ahmet Yükneki’nin tamamen öğüt üslûbuyla kaleme aldığı; Tanrıya hamd, peygambere ve dört halifeye övgüden sonra kitabın sunulduğu Emir Muhammed Dâd İspahsalar Bey’e övgüyle devam eden ve ana bölümlerinde; ilmin faydası ve bilgisizliğin zararları, dilin muhafazası, dünyanın dönekliği, cömertlik ve hasislik, tevazu ve tekebbür, hırs, kerem, yumuşaklık ve başka iyilikler, zamanenin bozukluğu gibi konuların anlatıldığı toplam on dört bölümden oluşan eserin söz varlığı üzerinde durulacak ve kelimeler; özel ad bilgisi ve dilbilgisi ögeleri, konularına göre adlar, konularına göre fiiller kategorisine göre gruplandırılacak, böylece Atebetü’l-Hakayık’ın didaktik yönünü vücuda getiren kelimeler bir kez daha dikkatlere sunulmuş olacaktır.

Anahtar Kelimeler:

Söz varlığı, Edip Ahmet Yükneki, Atebetü’l-Hakayık

Tarih/Yer:

28.6.2018.  (NECİP ASIM SALONU). 15.15-15.30