ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Dilek Yalçın Çelik

Prof. Dr.

POSTMODERN BİR ANLATI OLARAK LALE MÜLDÜR’ÜN DİVAN-I LÜGATİ’T-TÜRK ADLI ŞİİR KİTABINDA METİNLERARASI ÖĞELER

Divan-ı Lügati’t-Türk Türkçenin bilinen ilk sözlüğüdür. Karahanlı Döneminde 1072-1074 tarihleri arasında Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılan sözlük, Türkçenin, Türklük bilgisinin, edebiyat ve kültürümüzün temel metinlerinden birisidir. Sözlük, Ali Emiri tarafından 1917 yılından itibaren Türk bilim dünyasının ilgi odağında olan ana kaynaklardan birisi olmuştur.

Divan-ı Lügati’t-Türk akademik olarak dil çalışmalarına kaynaklık etmekle birlikte çağdaş edebiyata da ilham kaynağı olmuştur. 1980 sonrası edebiyat tarihimizde yazar ve şairlerimiz kültürümüzü aktarırken geleneksel değerlerimizi yeni tekniklerle kurgu içerisine almışlardır. Bunlardan birisi olan ve çağdaş Türk şiirinin öncülerinden Lale Müldür, 1980 sonrası postmodern şiirde önemli metinler ortaya koymuş, geleneği değiştirip dönüştüren bir şairimizdir. Şiirlerinde içerik olarak kutsal metinler, mitolojik unsurlar özellikle Türk ve Dünya mitolojisi ve gelenek ile farklı kültürdeki değerleri tartışmaya açan şair, tüm bu konu dağarcığını çoğunlukla postmodern bir anlatıya büründürerek yeni tarz şiir formunda ifadeyi tercih etmektedir. Farklı imge kullanımları, görsel malzemeler, yeni tarz bağdaştırmalar ve metafor kullanımı, şairin üslûp özellikleri arasında yer almaktadır.

Türk dili ve edebiyatının temel metinlerinden birisi olan Divan-ı Lügati’t-Türk, Lale Müldür’ün geleneği değiştirip dönüştürdüğü, postmodern etkilerin görüldüğü çağdaş bir metin olması açısından önemlidir. 1998 yılında yayınlanmış olan Divan-ı Lügati’t-Türk, Fransız bir Türkolog tarafından Fransızcaya da tercüme edilmiştir. Sözlük ile aynı adı taşıyan şiir, 800 mısra uzunluğundadır ve üç temel bölümden oluşmaktadır:

a) Divan-ı Lügati’t-Türk,

b) Yan Etkiler

c) Yaban.

Şiir kitabında alt metin olarak tarihi Divan-ı Lügati’t-Türk sözlüğü temel alınmış, dil bu esere uygun olarak kullanılmıştır. Eski Türkçe sözcükler ile postmodern algının Derrida sonrası yapıbozumcu dil evreni metinde hissedilmektedir. Ayrıca yine postmodern edebiyatta yer alan metinlerarasılık ilkesi (özellikle şiirde kullanım alanı bulan gönderme, alıntı, parodi), çoğulculuk ve üstkurmaca teknikleri Lale Müldür anlatısında yer almaktadır.

Bu bildiri ile Lale Müldür’ün Divan-ı Lügati’t-Türk adlı şiir kitabı, postmodern algı açısından irdelenecek ve tarihimizin ilk örneklerinin çağdaş edebiyata yansıma biçimi tartışmaya açılacaktır. Tarihi Divan-ı Lügati’t-Türk sözlüğü ile yeni ve çağdaş şiir metni metinlerarasılık, çoğulculuk ve üstkurmaca teknikleri açısından karşılaştırmalı olarak verilecektir.