ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Bekir Yavuz Pekacar

Arş. Gör., Gazi Ü Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Leheçeleri ve Edebiyatları Bölümü, bekiryavuz@gmail.com

Divânu Lügati’t-Türk ve Saha (Yakut) Türkçesinde Aile ve Akrabalık Adları

Dîvânu Lugâti’t-Türk yani “Türk lehçelerini toplayan kitap”, yazarı Kâşgarlı Mahmud’un 11. yüzyıl Türk coğrafyasına, Türk Dünyasına ait dönemin imkânları el verdiği ölçüde ulaşabildiği Türklükle alâkalı bilgileri derlediği ansiklopedik mahiyette bir sözlüktür. Eser, 300’e yakın atasözü, yüzlerce mısradan oluşan dörtlük ve beyitle Türk Dili ve Edebiyatının ilk örneklerini ihtiva etmesinin yanında 11. yüzyıl Türk coğrafyasına ait birçok şehir, kasaba, köy, akarsu, göl, dağ adını; aile ve akrabalık adlarını; sağlık ve tıp bilimleri ile ilgili kelimeler ile hastalık adlarını; tarım, hayvancılık, avcılık, çeşitli zanaat ve meslekler; giyim-kuşam, süslenme, eşya ve aletler, silahlar ve çeşitli yiyecek içecek ve yemeklerle Türklere ait çeşitli gelenek ve inanışlarla ilgili bilgileri içeren ve böylece XI. yüzyıldaki Türk kültür ve medeniyetini yansıtması bakımından Türklüğün temel eserlerinden biridir. İşte, Türk dilinin en eski ve birleştirici kelime hazinesini barındıran temel kaynaklarından biri olan Dîvânu Lugâti’t-Türk, yazıldığı dönemdeki Türk lehçelerinin özelliklerini yansıtmasının yanında, bugün pek çok Türk lehçesinde yaşayan sözlere içerdiği zengin örneklerle ışık tutması bakımından da önemlidir. Eserdeki zengin kelime hazinesinin Saha Türkçesinin kelime hazinesiyle karşılaştırılarak Türkçenin kelime hazinesinin tarihsel süreçte geçirdiği değişmeler ışığında ortaya konulması Türklük bilimi araştırmalarına rehberlik edecektir. Çalışma, Dîvânu Lugâti’t-Türk’te yer alan aile ve akrabalık adlarından Saha Türkçesinde yaşadığı tespit edilenlerin ses yapısı ve anlam bakımından karşılaştırılmasına dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Saha (Yakut) Türkçesi, Dîvânu Lugâti’t-Türk, akrabalık adları, kelime hazinesi

Tarih/Yer:

28.6.2018.  (KAŞGARLI MAHMUT SALONU). 17.30-17.45