ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

İsmail Avcı

Dr. Öğr. Üyesi, Balıkesir Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, ismailavci@balikesir.edu.tr

HAMZAVΒNİN İSKENDERNAME’SİNDE BİR NUH KISSASI

Hz. Nuh, Kuran’da ve hadislerde kendisinden çokça bahsedilen büyük peygamberlerden biridir. Yahudi ve Hristiyan literatüründe de hakkında çeşitli anlatmaların yer aldığı Hz. Nuh, kavmini putperestlikten tevhid inancına döndürmek için verdiği mücadele, uzun ömrü, Allah’ın emriyle yaptığı gemi, bu gemi vasıtasıyla yanındakilerle birlikte tufandan kurtulma hikâyesi ve aşure geleneğinin kaynağı gibi sebeplerle dinî, tarihî ve edebî eserlerde kendisine fazlaca yer bulmuştur. Bu çalışmada üzerinde durulacak olan kıssa da sözü edilen bu metinlerden biridir. Hz. Nuh’la ilgili edebî sahadaki kıssaların en hacimlilerinden biri olarak görünen metin Hamzavî’nin (öl. 815/1412-3?) mensur-manzum karışık olarak yazdığı İskendername adlı eserinde bulunmaktadır. Hakkında çok fazla bilgiye sahip olamadığımız Hamzavî, 14. asrın önemli şairlerinden Ahmedî’nin kardeşidir. Hamzaname adıyla yazdığı yarı tarihî yarı hayalî eseri sebebiyle kendisine Hamzavî denmiştir. Kaynaklarda müellifin İskendername’sinin 24 cilt olduğu kayıtlıdır. İskendername’nin ciltlerinden birinde yer alan Nuh kıssası, içinde bulunduğu eserin diğer kısımları gibi mensur-manzum olarak kaleme alınmıştır. Kıssa Hz. Nuh’un dünyaya gelmesiyle başlamakta, onunla ilgili yukarıda sıralanan hususların anlatımıyla devam etmekte ve nihayet ölümüyle sona ermektedir. Burada kıssa İskender’in isteğiyle Ehram Hakîm’in dilinden anlatılmaktadır. Çalışmada önce kısaca Hz. Nuh hakkında bilgi verilecek, ardından Hamzavî tanıtılacak ve onun Hz. Nuh’la ilgili kıssası literatürdeki benzerleriyle mukayese edilecek ve son olarak kıssanın ulaşılabilen nüshalar üzerinden hazırlanmış karşılaştırmalı metni eklenecektir.

A Tale of Noah in Iskendername of Hamzavi

Abstract: Noah was one of the greatest prophets often mentioned in the Quran and hadiths. Noah, for whom various narrations were found in Jewish and Christian literature, had found his way into many tales as well as a great number of religious, historical and literary works due to reasons such as Noah’s efforts in converting his clan from idol worshipping to monotheism, his long life, Noah’s Ark built upon the order of God, the story of escaping from the great flood with his followers aboard Noah’s Ark, and the tradition of Noah’s pudding. The tale to be examined in this study is one of those texts. The text with one of the largest volume of tales in literature about Noah is contained in Hamzavi’s (deceased in 815/1412-3?) work titled İskendername, written in combination of both prosaic and poetic forms. Hamzavi, about whom we do not have much information, was the brother of Ahmedi, who was one of the most renowned poets of the 14th century. He was called Hamzavi due to his work titled Hamzaname, which was half historical and half fantasy. The resources report that the author’s work titled İskendername is composed of 24 volumes. The tale about Noah, contained in one of the volumes of İskendername, was also written in combination of both prosaic and poetic forms as in the other sections of the work. The tale begins with the birth of Noah, continues with narrations about the abovementioned aspects related to him, and ends with the death of Noah. The tale was narrated by Ehram Hakim upon the request of Alexander. In this study, firstly the information about Noah will be provided followed by an introduction of Hamzavi, and then Hamzavi’s tale about Noah will be compared to other similar tales in the literature and finally, the tale will be provided as a comparative text prepared based on the accessible copies of the tale.

Keywords: Hamzavi, İskendername, Noah, tale

Anahtar Kelimeler:

Hamzavi, İskendername, Hz. Nuh, kıssa