ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Zübeyde Shadkam

Doç. Dr., El-Farabi Kazak Milli Üniversitesi, Şarkiyat Fakültesi, TÜRKSOY Bölümü, (Almatı / Kazakistan)

KARAHANLI DÖNEMİNDE YAZILAN İLK TÜRKÇE İSLAMÎ ESERLERDE FARSÇA KELİMELERİN KULLANIM ÖZELLİKLERİ

İlk Türkçe İslami yazılı eserler Karahanlı döneminde ortaya çıkmıştır. Bu eserler Türklerin tarihi, toplumu ve devlet yapısı, dili, inanç ve hayat felsefesi hakkında geniş ve derin bilgiler içermektedir. Bu dönemin en önemli eserleri olan Atabetü’l-Hakayık, Kutadgu Bilig, Divânü Lügâti’t-Türk, Divân-ı Hikmet hakkında çeşitli araştıma ve incelemeler yapılmış ve yapılmaya devam edilmektedir. Kazakistan’da da son yıllarda çok sayıda ilmî çalışma ve incelemeler yapılmaya başlanmıştır. Hatta Kazakistan devleti tarafından “Medeni Mura” yani “Kültürel Miras” adlı proje çerçevesinde kültürel konularla ilgili geniş kapsamlı destekler de yapılmıştır. Ancak Türk dünyasını ortak inançlar, fikirler etrafında birleştiren bu eserlerin dil ve alfabe özellikleri Kazakistan coğrafyasında yeterince ve layıkıyla ele alınıp incelenememiştir.

Karahanlı döneminin bu büyük eserleri üzerinde yapılan Türkçe, Kazakça, Farsça ve Rusça ilmî çalışmalar ve araştırmalara dayanarak eski İran kültürü ve inancının etkisinin açıkça görüldüğünü söylemek mümkündür. Bu etkilerin arasında söz konusu dönem eserlerinde Farsça sözcüklerin kullanımı da dikkat çekmektedir. Biz de bildirimizde bu eserlerde yer alan Pehlevi ve eski Farsçaya ait kelimelerin yazılışını, anlamları ve kullanım özelliklerini incelemeyi; bu kelimelerin günümüz Kazakçasında nasıl kullanıldığını örnekler ile açıklamayı; bu konularda son yıllarda Kazakistan’da yapılan çalışmaları değerlendirmeyi hedef edindik.

ABSTRACT

THE USE OF THE PERSIAN WORD IN THE FIRST TURKISH ISLAMIC WORKS WRITTEN IN THE KARAHANLI PERIOD

Assoc.Prof. Zubaida Shadkam

Al-Farabi Kazak National University

The first written work has appeared Karahanlı Turkish Islamic period. These works contain extensive and deep information about the history, society and state structure of the Turks, language, belief and philosophy of life. Various researches and studies about Atabetü’l-Hakayık, Kutadgu Bilig, Divânü Lügâti’t-Türk, Divân-ı Hikmet which is the most important works of this period have been made and continue to be done. A lot of scientific studies have begun to be carried out in Kazakhstan in recent years. In fact, extensive support has been made by the Kazakhstan State under the project "Medeni Mura" in other words Cultural Heritage. However, we think that the characteristics of language and alphabet of these works, which unites the Turkish world around common beliefs and ideas, are not considered sufficiently.

It is possible to say that the influence of ancient Iranian culture and belief is obviously seen in these great works based on studies of Turkish, Kazakh, Persian and Russian. The use of Persian words take attantion among these effects. We will try to evaluate in our work, the writing of the words of Pahlavi and the ancient Persian; examinations of their meanings and usage; explain that these words are used in today's Kazakhstan with the examples and the studies on this subject in recent years in Kazakhstan.

Key words: Karahanlı period, Turkish-Islamic works, Iranian culture, Kazakh, Persian.

Anahtar Kelimeler:

Karahanlı dönemi, Türkçe-İslami eserler, İran kültürü, Kazakça, Farsça.

Tarih/Yer:

29.6.2018.  (YUNUS EMRE SALONU). 11.30-11.45