ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Z. Uğur Yıkan

Gazi Üniversitesi, Yeni Türk Edebiyatı Doktora Öğrencisi

Kutadgu Bilig’de Yer Alan Geleneksel Eğitim Anlayışı: Usta-Çırak İlişkisi Bağlamında Bir Okuma

Büyük Türk bilgesi Yusuf Has Hacip’in çağları aşan eseri muhteşem eseri Kutadgu Bilig , 11. yüzyılda milletimizin zengin kültürü ile harmanladığı sosyolojik bir ortamda ve İslam olma süreci içerisinde yazılmış bir metindir. Metnin topluma yönelik olarak bir meram anlatma ve bu meramı çözme amacı köklü ve uzun bir geçmişi olan usta-çırak yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Fütüvvet adını verdiğimiz olgu milletimizin İslamlaşma süreci içerisinde içtimai hayatını değiştirmiş ve dönüştürmüştür. Bu bağlamda Kutadgu Bilig bu dönüşümün yansımalarını halka anlayabileceği, bizzat hayatında uyguladığı, tanıdık bir yöntemle anlatma hususunda bir perspektif geliştirmiştir. Hacip’in bu anlayışı benimsemesinde, kuşkusuz toplumun dinamiği ve öğrenme metodolojisi etkili olmuş, hayata dokunan ve hayatın bizatihi içinde olan örnek olay ve tecrübe aktarımı bir bilgenin kaleminden dökülen birer parlak yıldız şeklinde kendini göstermiştir. Deneyimlerin paylaşımı ve bu paylaşımlardan bireyin kendine pâye çıkarma amacı Kutadgu Bilig’in temel aldığı bir öğretim yöntemi olmuştur. Bu bakımdan Kutadgu Bilig hayatın pratiğinin insana kavratılmasında bir ariften, bir bilgeden, bir ozandan yardım alma geleneğinin yansıması olarak gösterilebilir. Bu yaklaşımdan hareketle alegorik bir kimlik temsili olan Kutadgu Bilig, akıl, adalet, mutluluk ve ölüm dörtgenindeki olguları metin boyunca bir bir konuşturmuş ve deneyim aktarımı içerisinde bireyin eline tutuşturduğu bir sazı çalmak için ulaşması gereken merhaleleri ve ideal noktayı okunan metinden öğrenme gayesi içinde olan kişiye, belki de hayatını anlamlı kılmasını sağlamak amacıyla, fısıldamıştır. Eserde yer alan bu dört olgu, ahlak, erdem, değer gibi üstün niteliklerin kültürel aktarımı için bir kaynak niteliği görevini yerine getirmiştir. Bu çalışmada, Kutadgu Bilig içinde yer alan bilge ve arif bir kişiyi dinlemeye dair Yusuf Has Hacip’in penceresinden örnekler sunulacak ve bu örneklerden hareketle geleneksel bir eğitim anlayışının tezahürleri üzerinde durulacaktır. Elde edilen bu okuma çıktıları üzerinden süregelen geleneksel eğitim anlayışının bireyin ve toplumun kimliğinin şekillenmesindeki temel rolü ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Tarih/Yer:

28.6.2018.  (NECİP ASIM SALONU). 17.30-17.45