ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Soner Sağlam

Dr. Öğr. Ü., Pamukkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve edebiyatları Bölümü Güneybatı (Oğuz) Grubu Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı, Denizli-Türkiye.

Atebetü’l-Hakâyık ve Vagz-ı Azat’ta Bireyin Terbiyesi

Atabetü’l Hakayık, Edip Ahmet Yüknekî tarafından kaleme alınan manzum bir nasihat ve ahlak kitabıdır. Eserde İslami yaşam tarzı, Türk düşünce dünyasının kalıplaşan kanunlarıyla kimlik kazanmış, birbirine sentez şekilde sunulmuştur. Yazılış amacına uygun olarak tamamen öğüt üslubu ile yazılan eser bu bakımdan didaktik bir özellik taşımaktadır. Kitapta bilgi, ahlak, cömertlik, cimrilik, doğruluk ve iyilik gibi kavramlar işlenmiştir.

Dövletmemmet Azadı, 18. Yüzyıl Türkmen edebiyatının önde gelen şahsiyetlerinden biridir. Şairin 1710-1760 yılları arasında yaşadığı kabul edilmektedir. Azadı, Vagzı Azat, Behiştnama, Beş Namaz ve Hekayat adlı mesnevilerin yanında birkaç gazel ve murabba yazmıştır. Eserleri arasında gerek hacim gerek nitelik yönüyle en önemlisi Vagzı Azat’tır. Toplam 2314 beyitten oluşan bu eser, dört bölümden müteşekkildir. Birinci bölüm siyasetname özelliği gösterir. Bu bölümde ülkeyi yönetecek olan kişilerin taşıması gereken vasıflar ortaya konulmuştur. İkinci bölümde cömertlik ve hayır işlerinin önemi anlatılır. Zekât ve sadaka gibi kavramların toplumsal yapı için önemine vurgu yapılır. Üçüncü bölümde ilmin önemi ve ilim adamlarının nitelikleri anlatılır. Dördüncü bölümde din adamlarının taşıması gereken vasıfları, bu kişilerin toplum için önemi dile getirilmiştir. Ancak Vagzı Azat’ın konusu bu başlıklar ile sınırlı değildir. Azadı yeri geldikçe Türkmenlerin hayatı ile ilgili her konuda öğütlerini, tavsiyelerini sıralamıştır. Bunlar, tarım ve ziraat işlerinin öneminden, çocuk eğitimine kadar geniş bir yelpaze oluşturmaktadır. Dolayısıyla Vagzı Azat’ın temel konusu, ideal insan ve ideal toplum düzenidir.

Çalışmada Atebetü’l-Hakâyık ile Vagzı Azat’ta bilgi, ahlak, cömertlik, cimrilik, doğruluk ve iyilik kavramlarının ele alınışı incelenecektir. Bu kavramların bireyin terbiyesi için taşıdığı önem her iki eserden örneklerle ortaya konulacaktır. Çalışma farklı zaman ve sahaların ürünü olan iki eser üzerinden Türk kültür dünyasının ve Türk dünyası edebiyatının müşterek unsurlarına dikkat çekmeyi de amaçlamaktadır.

Tarih/Yer:

29.6.2018.  (EDİP AHMET YÜKNEKİ SALONU). 15.00-15.15