ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Serkan Çakmak

Dr. Öğr. Ü., Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. Email: serkancakmak@atauni.edu.tr

ATEBETÜ'L-HAKÂYIK'IN HOLLANDA NÜSHASI

Metin neşri çalışmalarında nüsha karşılaştırmaları, doğru metnin tespiti açısından son derece büyük bir önem taşır. Karşılaştırma, aynı zamanda nüshaların birbileriyle irtibatını belirleme yöntemi olan şecere teşkilinde de en önemli rolü oynar. Bu açıdan yeni bir nüshanın keşfi; metnin doğru tespitine, şecere teşkiline ve esere dair yeni bilgiler üretmeye mühim katkılar sağlar. Bulunan her yeni nüsha, katkıları bakımdan ayrı bir önem arz eder. Bununla beraber yeni nüshanın istinsah tarihinin diğer nüshalardan daha eski olması ve bilinen nüshalarda tartışmalı olan hususları aydınlatacak veriler barındırması, nüshayı metin tespiti ve şecere teşkili hususlarında çok önemli bir konuma getirir.

Atebetü'l-Hakâyık'ın bilinen dört nüshası yanında Türkoloji araştırmacılarının dikkatinden kaçan ve hünüz hiçbir değerlendirmeye tabi tutulmayan yazma bir nüshası daha mevcuttur. Hollanda'da Groningen Üniversitesi kütüphanesinde HS 474 numarasıyla kayıtlı bir mecmua içerisinde yer alan bu nüsha, Arap harfli ve harekelidir. Başından ve sonundan sayfaları eksik olan nüsha, 57 varaklı bir mecmuanın 9a-32b sayfaları arasında yer alır.

Başından sonuna kadar aynı müstensihin kaleminden çıktığı anlaşılan bu mecmuada müstensihle ilgili herhangi bir kayıt mevcut değildir. Mecmuadaki tek tarih kaydı ise 9a sayfasının ikinci satırında bulunur. Hemen Atebetü'l-Hakâyık metninin başladığı satırın öncesinde Arapça yazılan 977 (M 1396/1397) yılının istinsah mı, yoksa telif tarihi mi olduğu ifade edilmemiştir. Yazmadaki bu tek tarih kaydından hareketle nüshanın istansah tarihi on dördüncü yüzyıl olarak değerlendirilebilir. Eğer bahsi geçen yıl kaydı, tüm mecmuanın istinsah tarihini gösteriyorsa söz konusu nüsha, bilinen en eski Atebetü'l-Hakâyık nüshası olan Semerkand nüshasından (H 848) 49 yıl önce istisah edilmiş olabilir.

Hollanda nüshası, ayırca taşıdığı "Kitabu ?Aybetü'l-Hakayık" başlığıyla da eserin adı konusundaki tartışmaları Köprülü'nün tezini destekleyici mahiyette yeniden gündeme getirir. Nüshanın kıymetini arıtran bir diğer özelliği ise, eksik kısımlarının az olmasıdır. Zira birkaç yaprağın kopması ve yırtılması nedeniyle nüshada eksik olan beyitlerin sayısı çok değildir.

Bu bildiride, Atebetü'l-Hakâyık‘ın Hollanda’da bulunan ve henüz hiç değerlendirilmeyen nüshası, genel hatlarıyla tanıtılacak ve diğer nüshalar arasındaki yeri şecere teşkiliyle ifade edilecektir. Nüshanın bilimsel metin neşri, nüsha karşılaştırmaları ve hakkında daha kapsamlı bilgi ise sempozyum tarihine kadar yayımlanması beklenen kitap ile sunulacaktır.

Tarih/Yer:

28.6.2018.  (EDİP AHMET YÜKNEKİ SALONU). 16.30-16.45