ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Salih Uçak

Dr., Milli Eğitim Bakanlığı, salihucak21@hotmail.com

ŞEYYAD HAMZA’NIN YUSUF U ZÜLEYHA MESNEVİSİNDE ESTETİK ANLATI BOYUTU

Şeyyad Hamza, kuruluş dönemi klasik Türk edebiyatının öncülerinden biridir. Hakkında detaylı bilgi sahibi olamadığımız şairin 14. yüzyılda yaşadığı bilinmektedir. Konusu kutsal kitaplarda geçen Yusuf u Züleyha hikâyesi, şairin tanınmasını sağlayan mesnevisidir. Klasik edebiyatta mesneviler, çoğunlukla ikili aşk kahramanları üzerine bina edilir. Birer romans örneği olarak kabul edilen bu mesneviler, anlatı düzlemi bakımından dikkat çekici özellikler taşımaktadır. Anlatı için estetik bir araç olarak görülen mesneviler, sanatçının dil ve düşünce dünyasını yansıtması bakımından önemlidir. Mesnevilerde asıl gaye, vaki olanı anlatma veya hikâye etme değil; biçim ve içerik estetiği açısından hüner göstermektir. Şeyyad Hamza, Yusuf u Züleyha mesnevisinde kurmaca dünyanın kendi gerçekliği içinde mitik ve mistik bir anlatının kapılarının açar. Modern romanın aksine metafizik boyutu önceleyen ve bunu anlatı boyunca güncel tutan sanatçı, geleneğin kendi gerçekliği içinde farklı bir edebi duruşu resmeder. Metafizik doku, soyut ve öznel bir anlatı tercihi ile olay örgüsü içinde boğumlanarak devam eder. Manzum bir anlatı örneği olarak mesnevi, söylemde ve kurguda estetik bir tavrı zorunlu kılar. Biçim ve içerik mükemmelliği, eserin irreel yapısıyla birleşir. Birey odaklı bir anlatı olarak Yusuf u Züleyha mesnevisi, dramatik yapının sunumunda okuyucuya edebi hazzın nirengi noktalarını sunar. Mesnevi, estetik anlatı boyutu itibariyle imaj ve imge açısından zengin bir malzeme taşımaktadır. Anlatıdaki dil olgusu, olay örgüsünden çok, karakter çizimi üzerinde yoğunlaşır. Bu bağlamda geçmişe ait bilinen metin ve olaylardan hareketle yeni bir anlatı düzlemi oluşturmak, anlatıcı için daha öncelikli bir konudur. Anlatıda anlatıcının “müşahit” kimliği, kurmacanın okuyucu merkezli bakış açısında daha mesafeli bir konumu işaret eder. Bu konum, anlatıcının tahkiye tavrında didaktik bir etki oluşturur. Çalışmamız, Yusuf u Züleyha mesnevisinde anlatıcının estetik tavrını ortaya koymak; dil olgusu ve anlatım açısından geleneksel olanla modern olanı karşılaştırmak, mitik ve mistik yapıyı irdelemektir.

Anahtar Kelimeler:

Şeyyad Hamza, Yusuf u Züleyha, Estetik, Anlatı.

Tarih/Yer:

28.6.2018.  (YUNUS EMRE SALONU). 17.15-17.30