ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Nuri Yüce

Prof. Dr.

Karışık Dilli Eserlerden eksik bir Kuran Tercümesi

Türkçenin yazılı kaynakları arasında karışık dil özellikleri içerenlerden ancak pek azı günümüze ulaşabilmiştir. Bu tür eserler çoğunlukla alanının ilkleri olmasından dolayı çoğunlukla dînî içerikli veya çeviri eserlerdir. Mukaddimetü’l-Edeb, Kısasu’l-Enbiyâ ve Nehcü’l-Ferâdis bunun tipik birer örneği sayılır.

Ayrıca Hârizm’de olduğu gibi bir bölgede yaşayan halkın çeşitli ırk ve boylara mensup olması oradaki dilin karışık özellikler kazanmasını elbette etkilemektedir.

Bir eserden yapılan yeni bir nüshanın sahibi kim olacak ise o kimsenin kullandığı ağız özellikleri dikkate alınarak yeni nüshanın dilinde bazı değişiklikler yapılmış olması da ihtimalden uzak değildir.

Türk dünyasının batısında, özellikle Anadolu’da yaşayan Oğuz Türkleri daha çok konar-göçer bir hayat tarzı sürdürmelerinden dolayı, yazılı eserler vermeleri gecikmiştir. Buna karşılık Doğu Türkleri, Eski Uygur kültürünün mirasçısı olarak yazılı geleneği devam ettirerek ilk islamî eserleri gerçekleştirdiler.

Yaygın olan görüşe göre Doğu Türklerinden Anadolu’ya gelen bazı kültürlü kimseler tarafından tercüme veya telif edilen eserlerin dilinde doğu-batı dil karışması olması bu kültür farkınından dolayıdır.

Selçuklu Devleti ve Beylikler döneminde meydana getirilen eserlerden bazılarının dilindeki karışık özellikleri de bu şekilde yorumlayanların görüşleri isabetli sayılır.

Nitekim Anadoludaki karışık dilli eserler olarak bazı Kur’an tercüme ve tefsirleri, Behcetü’l-Hadâ’ik fî Mevzieti’l-Halâ’ik, Feraiz Kitabı, Kudurî Tercümesi, Şeyyad Hamza’nın bazı manzumeleri ve daha başkaları bu çerçeve içinde değerlendiriliyor.

Bildirinin konusu, karışık dilli bir Kuran tecüme ve tefsiri olacak.

Söz konusu yazma eser, bu satırların yazarının tavsiyesi üzerine Süleymaniye Kütüphanesine alınmış ve 1990 yılında uluslararası bir konferansta bilim dünyasına tanıtılmış idi.

Daha sonra 2000-2007 yıllarında, eseri bölümlere ayırararak 5 öğrencime Yüksek Lisans tezi olarak vermiş idim. Tez sahipleri sınavlarını başardıktan sonra her birine, yardımımı da vadederek, çalışmalarını birleştirip bir kitap halinde yayınlamalarını ısrarla tavsiye etmeme rağmen, mezun olunca başka yerlerde görev almaları sebebiyle bu planı ne yazık ki bir araya gelip gerçekleştiremediler.

Bildiride, karışık dilli bu Kuran tecüme ve tefsirinin dilinin neden karışık olduğu üzerinde durulacak ve daha önce pek dile getirilmeyen bir görüş meslektaşlarımızın dikkatine sunulacaktır.

Tarih/Yer:

29.6.2018.  (NECİP ASIM SALONU). 09.00-09.15