ATEBETܒL HAKÂYIK
VE İLK DÖNEM TÜRKÇE İSLÂMÎ ESERLER SEMPOZYUMU

Hakkında Kurullar Program Bildiri ÖzetleriArama Albüm Destekleyenler İletişim

Bildiriyi Sunan
veyaöncekisonraki

Nuray Demir Öztürk

BEYLİKLER DÖNEMİNDE YAZILMIŞ BİR TIP METNİ ÜZERİNE

Türkiye Selçuklularının zayıflamaya başladığı yıllardan itibaren varlıklarını daha kuvvetle hissettirmeye başlamış olan Anadolu Beyliklerinin siyasi hayata katkılarının yanı sıra kültürel hayata sağladıkları faydalar saymakla tükenmez. Bunlardan biri şüphesiz Türk dili üzerinde yarattıkları gelişmelerdir. Dini, ahlaki,siyasi, tıbbi alanda yapılan çalışmaları destekleyip üstelik bu alanlarda verilen ürünleri Türkçe yazmaya teşvik etmeleri Anadoluda geliştirilmeye çalışılan Türk dili açısından çok olumlu sonuçlar vermiştir.

Anadolu beylerinin Arapça ve Farsçayı bilmemeleri aynı zamanda halkın istifadesini de düşünüp yazılacak olan eserleri Türkçe kaleme almalarını müelliflerden istemeleri kayda değer şekilde gelişmelerin gözlenmesini sağlamıştır. Bilim ve kültür alanında adeta birbiriyle yarışan Beylikler bu alanlarda yazılan eserlerin de Türkçe kaleme alınmasını sağlayarak Türk diline büyük katkılar sağlamışlardır.

Bu bildiride, 14. yüzyılın sonuna doğru yazılmış olduğu varsayılan ve Anadoluda Türk dilinin geliştirilmesine katkı sağlamış olan bir tıp metni ele alınacak. Tıp metinleri muhtevaları açısından zaten belli bir kelime kadrosuna sahip olan metinlerdir. Bu sahada Anadolu’da ilk meydana getirilen eserler genelde Arapça ve Farsçadır. Daha sonra Anadolu beylerinin teşvikleriyle bu eserler kendi dillerinden Türk diline tercüme edilmişlerdir. Bu yüzden meydana getirilen ilk eserlerin çoğu tercümedir, müstakil eser vermeye daha sonra başlanmıştır.

Benim çalışmama konu olan metin de bir tercümedir. Metnin kendisi Arapça olmakla birlikte istek üzerine Türk diline tercümesi yapılmıştır. Bununla birlikte eser kısa fakat içerik açısından oldukça değerli bilgiler ihtiva etmektedir. Zaten tercüme edilmesi istendiği göz önüne alındığında eserin dönemi için önemli olduğu düşünülebilir. Müellif Anadolu’ya sonradan yerleşen ve beyliklere hizmet eden oldukça değerli bir şahsiyettir. Yine bu dönemde Anadolu’nun bir bilim ve kültür merkezi haline getirilmeye çalışıldığı aşikardır. Farklı bölgelerde bilimle uğraşan insanların Anadolu’ya davet edilmek suretiyle gelmeleri ve gelirken de eserlerini bulundukları coğrafyaya taşımaları aynı zamanda tercüme faaliyetlerinde bulunmaları Anadolu’yu ve Türk dilini zenginleştirmiştir. Çalışmam, eser hakkında tanıtım ve eserin öneminin bildiriminden sonra eserin bazı bölümlerinin Latin harflerine aktarımı, günümüz Türkçesine çevirisi, sözlüğü ve eserdeki bazı problemli kelimeler hakkında notlardan oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Tıp, Beylikler Dönemi Türkçesi, Tercüme Faaliyetleri, Anadolu